Bądź na bieżąco z działalnością Stowarzyszenia Ławników Polskich

Europejska Sieć Stowarzyszeń Ławników – ENALJ – została założona w Berlinie w 2012 roku i obecnie zrzesza dwadzieścia stowarzyszeń z czternastu krajów Europy. Organizacja stanowi ważne forum współpracy i debaty nad rolą obywateli w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości oraz nad sytuacją prawną, zawodową i socjalną osób wykonujących funkcje jurysdykcyjne bez stałego statusu zawodowego.

Coroczna konferencja ENALJ odbyła się w dniach 8–10 maja 2026 roku w Murcja. Głównym tematem obrad była sytuacja sędziów, ławników oraz prokuratorów wykonujących funkcje jurysdykcyjne w oparciu o czasowe lub niestałe formy zatrudnienia, a także konieczność dostosowania krajowych systemów prawnych do standardów prawa Unii Europejskiej.

W konferencji uczestniczyli przedstawiciele środowisk prawniczych i organizacji sędziowskich z całej Europy, Stowarzyszenie Ławników Polskich reprezentowali:

Ewa Starzyńska

Krzysztof Bartochowski

Marian Radoła

W różnych państwach europejskich osoby te funkcjonują pod odmiennymi nazwami i w różnych modelach ustrojowych – jako Schöffen w Niemczech, sędziowie honorowi we Włoszech, ławnicy w Polsce czy lekdommare w krajach nordyckich. Pomimo tych różnic wszystkie systemy łączy wspólna zasada: udział obywateli w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości jest jednym z fundamentów demokratycznego państwa prawa, zgodnie z wartościami zapisanymi w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej.

Podczas zwyczajnego zgromadzenia ogólnego uczestnicy przyjęli stanowisko wzywające państwa europejskie do podjęcia pilnych działań na rzecz zapewnienia godnych warunków pracy, stabilności zatrudnienia oraz pełni praw socjalnych osobom wykonującym funkcje jurysdykcyjne na podstawie czasowych form zatrudnienia. Podkreślono, że osoby te odgrywają istotną rolę w funkcjonowaniu wymiaru sprawiedliwości, często wykonując swoje obowiązki przez wiele lat mimo braku stabilnego statusu zawodowego.

W konferencji uczestniczyli przedstawiciele hiszpańskiego wymiaru sprawiedliwości i życia publicznego, w tym prezes Sądu Najwyższego Regionu Murcji Manuel Luna, prokurator generalny regionu José Luis Díaz, członek Generalnej Rady Sądownictwa Carlos Hugo Preciado oraz przewodniczący ENALJ Rainer Sedelmayer. Obecni byli także parlamentarzyści oraz przedstawiciele organizacji sędziowskich z Hiszpanii i innych państw europejskich.

Wszystkie organizacje członkowskie przedstawiły sytuację w swoich krajach, analizując między innymi kwestie dostępu do wykonywania funkcji, wynagrodzeń, bezpieczeństwa zatrudnienia oraz zasad odwoływania osób pełniących funkcje jurysdykcyjne. Uczestnicy zgodnie wskazali na istnienie nierówności strukturalnych w państwach Unii Europejskiej.

Szczególnie mocno wybrzmiała krytyka sytuacji w Hiszpanii. Lydia Polo zwróciła uwagę, że Hiszpania pozostaje jedynym państwem członkowskim UE, które nie rozwiązało problemu wieloletniego stosowania umów czasowych wobec osób wykonujących funkcje jurysdykcyjne. Jak podkreśliła, problem dotyczy ponad tysiąca sędziów zastępczych, z których większość stanowią kobiety.

Podobne stanowisko przedstawiła Inmaculada Domínguez. Odwołując się do orzecznictwa Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wskazała, że państwa członkowskie są zobowiązane do wprowadzania skutecznych środków przeciwdziałających nadużywaniu zatrudnienia tymczasowego. Jej zdaniem obecne propozycje legislacyjne w Hiszpanii nie zapewniają ani stabilności zatrudnienia, ani pełnej ochrony prawnej osobom od lat wykonującym obowiązki sędziów i prokuratorów.

Konferencja w Murcji zakończyła się apelem o dalszą współpracę europejskich organizacji sędziowskich oraz o podjęcie konkretnych działań legislacyjnych zgodnych ze standardami prawa Unii Europejskiej.

#SŁP #Ławnicy #ENALJ #Murcja #WymiarSprawiedliwości #Europa #LayJudges